dzisiaj jest
 
Ostatni weteran 1863 roku
Karol Benni
Bohater kazachskich stepów
Jan Żylski
Michał Elwiro Andriolli
Sybiracy w dziejach Nałęczowa cz. 1
Sybiracy w dziejach Nałęczowa cz. 2
Sybiracy w dziejach Nałęczowa cz. 3
Sybiracy w dziejach Nałęczowa cz. 4
Sybiracy w dziejach Nałęczowa cz. 5
Sybiracy w dziejach Nałęczowa cz. 6
Konrad Chmielewski
O niedokończonym portrecie Stefana Żeromskiego
Fortunat Nowicki
100 lat temu w Nałęczowie... Dzieje "Światła"
Nieznany list Ewy Szelburg Zarembiny
W kręgu Żeromskich (listy, wspomnienia)
W kręgu Żeromskich
Przeklęta budowla
O czym mówią ruiny Nałęczowa
Mieczysław Smolarski, zapomniany poeta i pisarz - nauczyciel Adasia Żeromskiego
Spór o ulicę "Armatnia Góra" w Nałęczowie
Nieznany list Stefana Żeromskiego
Stanisław Wasiuczyński - aktor i sympatyk Nałęczowa
Tymon Niesiołowski - portrecista Stefana Żeromskiego. Jego wspomnienie o pisarzu.
Tajemnice willi "Gioia"
Szkoły w Wąwozach (1)
Rodzina Wiercieńskich z Wąwozów w Nałęczowie
Kartki z dziejów "ochrony" im. A. Żeromskiego
Ewa Szelburg-Zarembina
Tajemnice Starego Dworu
Jan Witkiewicz - budowniczy Nałęczowa
Jak powstało Muzeum Bolesława Prusa?
Dzieje nałęczowskiej "starówki"



Fortunat Nowicki

Z pocztu ludzi Nałęczowa

   Człowiekiem, który miał wielki wpływ na to, że Nałęczów jest dzisiaj znanym i cenionym uzdrowiskiem oraz posiada swój niepowtarzalny mikroklimat, był niewątpliwie doktor Fortunat Nowicki.

   Urodził się on w roku 1830 na Wołyniu w rodzinie niezamożnych dzierżawców. W dzieciństwie stracił ojca, a w kilka lat później umiera mu matka. Nowicki zostaje zupełnie sam. Na szczęście przychodzą mu z pomocą całkiem obcy ludzie. Od młodości interesował się poezją i literaturą. Po ukończeniu gimnazjum w Równem został prywatnym nauczycielem, dopiero w wieku 23 lat rozpoczął studia medyczne w Kijowie. Tutaj spotkał starszego brata Bolesława Prusa, Leona Głowackiego i Wacława Lasockiego. W 1858 roku Nowicki odbył podróż do Zachodniej Europy, gdzie nawiązał kontakty z Joachimem Lelewelem, Teodorem Tomaszem Jeżem i Józefem Ignacym Kraszewskim.

   Jako lekarz nie mógł praktykować w Królestwie, gdyż za udział w powstaniu styczniowym 1863 roku został zesłany do guberni tambowskiej.
   Przez 12 lat był dyrektorem zakładu wód żelazistych w Lipecku. Dom Zenony i Fortunata Nowickich stał się oparciem dla ogromnej rzeszy Polaków zesłanych za działalność niepodległościową. Na wygnaniu bezdzietni Nowiccy wzięli na wychowanie Faustynę Morzycką. która stała się pierwowzorem literackim Stasi Bozowskiej, głównej bohaterki noweli S. Żeromskiego pt. "Siłaczka".

   Po powrocie z zesłania doktor Nowicki zbadał źródła żelaziste na Sławinku, w Celejowie i w Nałęczowie. Uznał, że wody żelaziste Nałęczowa, jego przeszłość oraz warunki klimatyczne stanowią odpowiednie miejsce dla reaktywowania uzdrowiska. W październiku 1877 roku zawarł umowę o dzierżawę z ówczesną właścicielką Konstancją Ciemierziną. Umowę zawarto na 24 lata z możliwością przedłużenia na następnych 12 lat. W lutym 1878 r. Fortunat Nowicki powołał spółkę udziałową do prowadzenia Zakładu Leczniczego w Nałęczowie. Do spółki weszli: sam F. Nowicki, Wacław Lasocki, Konrad Chmielewski i Władysław Sipniewski.

   Dr Nowicki należał do ludzi, którzy dążą wytrwale do obranego celu. dlatego też z wielką energią zabrał się do rozbudowy i modernizacji uzdrowiska. Z pomocą warszawskiego architekta Karola Kozłowskiego przebudował pałac, zmodernizował Łazienki, budynki dawnej austerii oraz hydropatię - obecne Sanatorium Książę Józef. Z pomocą Waleriana Kronenberga został oczyszczony i poszerzony park zdrojowy. Dla wygody kuracjuszy w Domku Biskupim otwarto aptekę, restaurację i stację konną, która zapewniała dojazdy do kolei i przewożenie korespondencji. W tych pracach i poczynaniach patronował mu jego wielki krajan J.I. Kraszewski.

   W Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie znajdują się do dziś listy Nowickiego do autora "Starej Baśni". "Kraszewski zawsze wysoko cenił Nowickiego przymioty i do ostatniej chwili zachował dlań w sercu swoim niezachwiany szacunek, przyjaźń gorącą i zaufanie bez granic" - zanotował ich wspólny znajomy, poeta Leonard Sowiński. Nowicki po zbudowaniu przy Alei Lipowej willi nazwał ją "Pod Kraszewskim". Świadczy to o wielkim szacunku, jakim darzył znanego pisarza. Dodajmy, iż miało to miejsce jeszcze za życia Kraszewskiego.
   Pragnieniem doktora Nowickiego było zmienić zaniedbany Nałęczów w uzdrowisko z prawdziwego zdarzenia. Otwarcie uzdrowiska miało miejsce w lecie 1880 roku. Frekwencja za ten rok wyniosła 248 osób, a w latach następnych ponad 700 osób rocznie. Tak wskrzeszone uzdrowisko przetrwało do dziś z przerwą w czasie II wojny światowej.

   Człowiek, który tego wszystkiego dokonał spoczął na cmentarzu parafialnym, tuż przy głównej bramie, w cieniu nałęczowskich drzew. W ten sposób pozostał z nami na zawsze. 14 czerwca 1998 roku minęła 110 rocznica jego śmierci. Na nagrobku Nowickiego widnieje wymowny napis:
" Ten, co zawsze i wszędzie
dobro współbraci na pierwszym miał względzie"

   W Nałęczowie, przy Starych Łazienkach istnieje źródło nazwane im. F. Nowickiego oraz jemu poświęcona ulica. Jest to dowód pamięci, szacunku i uznania nałęczowskiej społeczności dla zasług doktora Fortunata Nowickiego.

Krzysztof Zalech





Dodaj komentarz Regulamin
 
AKTUALNY NUMER
ARCHIWUM
OGŁOSZENIA

Spis treści:
Drodzy Czytelnicy
Wybory uzupełniające do rady miejskiej
Rejestracja na telefon
Rokowania dla ambulatorium - w toku
III sesja Rady Miejskiej
Mieszkańcy pytają burmistrz odpowiada
Odwołany i powołany
Trzy pytania do... Mariusza Topolskiego
Kronika policyjna
Kronika strażacka
Pomogli dzieciom przetrwać zimę
Co ulica, to tablica
Stypendia - wielka kumulacja
W Małej Galerii Liceum Plastycznego
Międzynarodowa wystawa rysunku im. Andriollego już w Otwocku
Oświata w Longueau
Merry Christmas w Zespole Szkół im. Z. Chmielewskiego
Żeromski z ISO
Konkurs plastyczny
Konkursowe śpiewanie
Wigilia z bratkami w tle
Pomysł na "NIDĘ"
O niedokończonym portrecie Stefana Żeromskiego
Wspomnienia Czesława Sołdka ps. "Biały" (16)
Fortunat Nowicki
12. Bieg Sylwestrowy
Brydż: XIV Mistrzostwa Nałęczowa
Okiem tambylca
Plusy & Minusy...
Ranking gmin
Styczniowa wichura
STRONA GŁÓWNA INFORMATOR NAPISZ DO NAS DODAJ DO ULUBIONYCH USTAW JAKO STRONĘ STARTOWĄ