dzisiaj jest
 
Szkoły w Wąwozach (1)
Rodzina Wiercieńskich z Wąwozów w Nałęczowie
Kartki z dziejów "ochrony" im. A. Żeromskiego
Ewa Szelburg-Zarembina
Tajemnice Starego Dworu
Jan Witkiewicz - budowniczy Nałęczowa
Jak powstało Muzeum Bolesława Prusa?
Dzieje nałęczowskiej "starówki"

Sesja RM z czerwca
Okręgi wyborcze do Rady Miejskiej
Ogólny podział miasta i gminy na okręgi wyborcze
Wybory do powiatu
Kolejne partnerskie miasto Nałęczowa
Sesja RM z kwietnia
Starsze informacje znajdują się w archiwum "GN"

X Nałęczowskie Biegi Uliczne Młodzieży Szkolnej
"Cisy" na 10 miejscu w tabeli
XXIV Rajd Ziemi Lubelskiej
Juniorzy już po sezonie
Hala Sportowa w Nałeczowie
"Cisy" - "Stal"
"Cisy" - "Wawel"
Starsze informacje znajdują się w archiwum "GN"


DO NABYCIA W NASTĘPUJĄCYCH PUNKTACH NA TERENIE MIASTA:
- Dom Towarowy, ul. 1 Maja 12
- sklep wielobranżowy, ul. 1 Maja 8
- Pałac Małachowskich
- "na górce" - ul. Partyzantów 12
- księgarnia przy ul. Kolejowej
- księgarnia przy ul. Nowickiego
- "ludowiec", ul. Lipowa 43
- sklep NSRH przy ul. Paderewskiego
- kiosk przy Domu Kultury
- sklep samoobsługowy przy PKS
- pijalnia wód/palmiarnia
- sklep na osiedlu (przy poczcie)
- CSW Energetyk
- sklep zielarski przy wejściu do parku
- Fortunat
I W MIEJSCOWOŚCIACH GMINY NAŁĘCZÓW:
- Kol. Bochotnica (sklep P. Krakowiaka)
- Czesławice
- Piotrowice
- Drzewce
- Sadurki
- Bronice



REKLAMA W WYDANIU PAPIEROWYM

Prowadzisz działalność gospodarczą? Ogłoś się w Gazecie Nałęczowskiej.
Jesteśmy najlepszą gazetą w mieście.

CENA OGŁOSZEŃ:
1,50 zł za cm2
3 zł za cm2 (na ostatniej stronie)

Zadzwoń do nas:
(81) 443 82 74
lub napisz: gazeta@naleczow.com.pl


Szkoły w Wąwozach (1)

Warsztaty rzemiosła artystycznego J. Żylskiego w Wąwozach


Słowo "Wąwozy", Szkoły w "Wąwozach", plac zabaw w "Wąwozach", znaczyło bardzo wiele w ubiegłym wieku w Nałęczowie.

   Najpierw była Szkoła Rzemiosł Artystycznych zbudowana w 1910 r., w której skoncentrowano kształcenie instruktorów rzemiosła artystycznego. Szkoła ta, pod patronatem Stowarzyszenia Popierania Przemysłu Ludowego a zwłaszcza jego prezesa Karola Benniego rozwinęła się z dużym rozmachem z działami: rzeźby w drewnie - snycerstwa, lalkarstwa, ceramiki, wikliniarstwa, zabawkarstwa i stolarstwa.
   Miała ta szkoła - po paru latach nauki - sukcesy i nagrody na wystawach w kraju i w Petersburgu. Ze sprzedaży prac uzyskiwano fundusze na rozwój szkoły.

   Pierwsza Wojna Światowa przyczyniła się do przerwania nauki, ale niektórzy nauczyciele nie opuścili Nałęczowa i zakładali własne szkoły, kursy i warsztaty.
   Do nich należeli: Stanisław Cieślak (koszykarz), który założył szkołę koszykarską w willi "Wołyń", oraz Jan Żylski, utalentowany rzeźbiarz, z dużą praktyką i specjalistycznym wykształceniem. J. Żylski urodził się w 1882 r. w Przybenicach k. Pińczowa. Artysta ten ukończył szkołę rosyjską - gimnazjum w Pińczowie, potem Szkołę Rysunku Czesława Ochmańskiego w Kazimierzy Wielkiej. W latach 1902 - 1905 praktykował w zakładzie stolarskim u B. Majewskiego w Ostrowcu k. Miechowa. W latach 1906- 1908 studiował rzeźbę w Akademii sztuk Pięknych w Petersburgu. Ukończył też w 1911 r. Szkołę Rzeźby w Zakopanem. W 1912 r. Jan Żylski został nauczycielem rysunku i rzeźby w Szkole Instruktorów Przemysłu Ludowego w Nałęczowie, w gmachu zbudowanym przez Jana Witkiewicza z Funduszy Towarzystwa Popierania Przemysłu Ludowego i Fundacji Jana Blocha, pod patronatem lekarza Karola Benniego w Warszawy.
   Wojna w 1914 r. była przyczyną upadku dobrze rozwijającej się szkoły. Wówczas Jan Żylski przeszedł do nauczania w Szkole Franciszki Walickiej w Nałęczowie. W 1916 zakłada trzyletnią prywatna szkołę "Rzeźby w drewnie"

   W 1918 r. Jan Żylski wystawia prace uczniów w Nowym Jorku. Po sukcesach tej wystawy otrzymał wiele zamówień na produkty - galanterie drzewną, zabawki, tace, kałamarze, meble. W 1921 r. nabył willę "Jasna", przy ul. Głowackiego, do której to przeniósł szkolne warsztaty.
   Jan Żylski uczył rzeźby, kompozycji, rysunku i stolarstwa. Jego żona Maria z Kiełczewskich uczyła malarstwa, a zwłaszcza malowania wyrobów z drewna. Pochodziła ze znanego rodu Kiełczewskich, ukończyła Akademie w Petersburgu.

   Poziom nauczania i produkcji był wysoki, skoro wyroby Żylskiego były poszukiwane zarówno w kraju jak i za granicą tzn. w Kanadzie, Holandii i Stanach Zjednoczonych, a nawet na Filipinach. W 1923 roku prace ze szkoły Żylskiego i jego własne były prezentowane w Londynie. W 1929 roku szkoła wystawiała swoje prace na Targach Poznańskich". Dużym powodzeniem w okresie międzywojennym cieszyły się wyroby szkolne jako pamiątki z Nałęczowa (kasetki, tace rzeźbione, meble, zabawki, płaskorzeźby portretowe). Wykonywano też ołtarze i figury kościelne.

   W 1939 roku Szkołę i Warsztaty zamknięto i dopiero w 1942 roku okupanci niemieccy zezwolili na otwarcie Szkoły Przemysłu Drzewnego
   Dzięki istnieniu szkoły udało się ocalić nauczycieli i wielu uczniów od wywozu na roboty do Rzeszy Niemieckiej. Większość produkcji nabywali Niemcy jako pamiątki z Generalnej Guberni.

   Dopiero rok 1944 przyniósł Żylskiemu duże straty (w materiale i maszynach) zarekwirowanych przez wojska frontowe, które zatrzymały się w Nałęczowie na pół roku. Przez kilka lat pracownie były tylko częściowo użytkowane dla doraźnych prac stolarskich. Na rzeźby nie było popytu.
   Dopiero rok 1948 przyniósł zmianę na lepsze, bowiem w tym czasie dzięki staraniom prof. Jana Żylskiego i Mieczysława Pazury, przy pomocy miejscowego nauczycielstwa (Jan Chodorowski, Wanda Rafałowicz, Maria Berezowska i inni) otwarto 1 lutego 48 klasę wstępną Prywatnego Wiciowego Liceum Technik Plastycznych pod patronatem Wojewódzkiego Zarządu "Wici" i Ministerstwa Kultury.
   Profesor Jan Żylski był nie tylko wykształconym rzeźbiarzem, ale i znakomitym pedagogiem. Zawsze starał się pomóc każdemu uczniowi. Nigdy się nie denerwował. Cechowała go duża kultura pedagogiczna. Starał się być nauczycielem i opiekunem młodzieży.
   Posiadają uzdolnienia muzyczne po zajęciach potrafił uczniom grać skoczne melodie. Jako społecznik, w okresie międzywojennym zorganizował orkiestrę w Nałęczowie, składającą się z pracowników warsztatów i uczniów.

   Był czynnym działaczem Towarzystwa Przyjaciół Nałęczowa. W wąwozach, w pobliżu szkoły, urządził plac zabaw na który mieszkańcy Nałęczowa w okresie letnim organizowali zabawy taneczne i loterię. Po wojnie niestety plac ten został zniszczony, wszelki mostki, barierki i ławki zakończyły swój żywot. Dzisiaj plac ten przejęło Sanatorium Gospodarki Komunalnej i nikt już nie domyśla się gdzie to było.
   Prywatne Wiciowe Liceum Technik Plastycznych przez półtora roku mieściło się w willi Żylskich w Wąwozach. W 1950 r. szkoła przeniosła się do willi "Raj" a z czasem, po upaństwowieniu do nowych gmachów przy ul. Lipowej.
   Profesor Jan Żylski uczył do 1951 roku rzeźby w drewnie i liternictwa. Po przejściu na emeryturę już nie dano mu godzin w szkołach. Rzeźba w drewnie (snycerstwo) została zlikwidowana. Jan Żylski zorganizował w willi "Jasna" wspólnie z Centralą Przemysłu Drzewnego i Artystycznego tzw. Spółdzielnię "Cepelia" w której pracowali dawni rzeźbiarze i stolarze z Nałęczowa prawie dwadzieścia lat, aż do czasu zbudowania nowoczesnej fabryki mebli w okolicach dworca kolejowego.
   Produkowano tam stylowe meble, galanterię drzewną aż do czasu likwidacji zakładu w ostatnich latach.

   W dzisiejszych czasach przydałby się artysta typu Żylskiego, który potrafiłby uruchomić produkcję artystycznych pamiątek, zorganizować sprzedaż dając rzemieślnikom i bezrobotnym szansę na zarobek. Należy żałować, że Artystyczny Przemysł Drzewny, istniejący w Nałęczowie, podzielił los innych zakładów przemysłowych, które padły w ramach tzw. transformacji ustrojowej.

   Jan Darmochwał, pochodzący z Krasnegostawu, znalazł się jako uczeń w Szkole Żylskiego. Po ukończeniu szkoły i odbyciu praktyk założył w sąsiedztwie Żylskiego własną pracownię rzeźbiarską, w której wykonywał bardzo solidnie wykończone płaskorzeźby, szkatułki, talerze, dziadki do orzechów, kałamarze, laski, czy okładki do albumów.
   Wyroby te były subtelnie podmalowane, kolorowe i politurowane. Malowaniem zajmowała się jego żona - Halina. Prace owe dostarczała do miejscowych kiosków pamiątkarskich, sklepów w Warszawie, Lublinie, a nawet wysyłała za granicę. Produkcję utrzymywano nawet w czasie wojny, choć wtedy na te wybory było znacznie mniej chętnych.
   Po wojnie Jan Darmochwał prowadził zakład walcząc z trudnościami, jakie tworzył inicjatywie prywatnej Wydział Finansowy w Puławach. Kiedy w 1951 roku u Jan Żylskiego powstała Spółdzielnia Artystyczny Przemysł Drzewny, zatrudnił się tam jako rzeźbiarz i stolarz. Po wystąpieniu ze spółdzielni podjął pracę w Urzędzie Gminy, a potem w Szkole Plastycznej jako kasjer - nie zarzucając jednak rzemiosła artystycznego, które zapewniało mu dodatkowe źródło utrzymania.
   Jan Darmochwał bardzo chętnie i bezpłatnie udzielał narzędzi uczniom PLSP, którzy odbywali u niego prywatna praktykę, udzielał im nauki rzeźby w drewnie.
   Jego prace można spotkać czasem w zbiorach miejscowych rodzin lub w muzeach.

Stefan Butryn


 
AKTUALNY NUMER
ARCHIWUM
OGŁOSZENIA


Spis treści:
Agronatura: kolejny sukces Stanisława Marca
Co roku lepiej!
X Nałęczowskie Biegi Uliczne Młodzieży Szkolnej
Każdego dnia doświadczam bólu spełnienia
"Cisy" na 10 miejscu w tabeli
Czytelnicy piszą
Z Domu Kultury
Do lewego równaj!
Nowe wydawnictwa nałęczowskie
Poeci są wśród nas...
Ludność Nałęczowa
Każdy uczeń może wiedzieć, co pan burmistrz chciał powiedzieć
Krótko
"Przekuć głosy na mandaty"
Wystawa "Lalka"
Nowi dyrektorzy
Po walnym zgromadzeniu członków w NSRH
Ogólny zarys podziału miasta i gminy Nałęczów na okręgi wyborcze
Znamy już okręgi wyborcze do Rady Miejskiej
Kolejne partnerskie miasto Nałęczowa
Z Plastyka
Na rewirze w Nałęczowie
Wybory do powiatu
Rodzice i nauczyciele mogą sobie pomarzyć...
Sensacje XXI wieku?
Z sesji Rady Miejskiej - czerwiec
Z sesji Rady Miejskiej - kwiecień
Oszczędzanie (w SKO) się opłaca!
Łzy Ślimaka
Po walnym w Spółdzielni Mieszkaniowej "Przedwiośnie"
W nałęczowskiej Ochotniczej Straży Pożarnej
Słowo o tęczy
Trudno to przetrawić
Szkoły w Wąwozach (1)
Z Zespołu Szkół im. Chmielewskiego
Festyn "Żyj Zdrowo" w Piotrowicach
STRONA GŁÓWNA INFORMATOR NAPISZ DO NAS USTAW JAKO STRONĘ STARTOWĄ